HULUMTIM   Bashkepunetore per marredheniet me opinionin, QMBN   BAMIRESIA “Graganski svet” ne numrin 64 e filloi prezantimin e pjeseve nga publikimi Besimi, pergjegjesia per ceshtjet shoqerore dhe bamiresia ne Maqedoni qe e botoi Qendra Maqedonase per Bashkepunim Nderkombetar. Publikimi kryesisht eshte raport i bere ne baze te dy anketave dhe rezultatet nga kater fokus grupe. Anketat dhe fokus grupet i realizoi Instituti per hulumtime sociologjike dhe politiko juridike. Publikimi ne formatin PDF gjendet ne www.mcms.org.mk   Hyrje Nje pjese e madhe e organizatave qytetare e llogarisin bamiresine per dalje nga situata e tanishme e shkaktuar nga largimi i nje numri te madh te donatoreve nga Maqedonia. Ne perspektivat e tyre, bamiresia eshte dalje per buxhetet e tyre gjysme te zbrazte.  Prandaj QMBN deshi ta verifikoje situaten faktike. Hulumtimi tregoi se organizatat qytetare mund ta llogarisin bamiresine e njerezve si burim te mjeteve per punen e tyre ne ardhmeri.   Si duhet te mesohet koncepti i bamiresise Sipas anketes, me se shumti qytetaret (50%) mendojne se koncepti i bamiresise duhet te mesohet ne familje. Dallimet qe paraqiten ne varesi nga shkalla e arsimimit, statusit te punes de rajoni prej nga vine te anketuarit. Keshtu, ata qe nuk e kane kryer arsimimin, arsimin formal nuk e shohin si vend ku duhet te mesohet bamiresia (5,3%), per dallim nga (18,2%) te atyre qe e kane mbaruar arsimin e larte ose siperor. Organizatat qytetare si vend ku duhet te mesohet bamiresia e shohin 13,2% nga te anketuarit me arsim te pambaruar fillor per dallim nga te gjithe te anketuarit tjere te cilet gjenden ne shkallen prej 2,6% deri me 2,9%. Edhe te punesuarit ne organizatat qytetare, i shohin organizatat qytetare si vend ku mund te mesohet bamiresia. Kete qendrim e pohojne 13,3%, per dallim nga vetem 1,4% nga te punesuarit ne sektorin publik te cilet jane deklaruar ashtu. Bamiresia nuk duhet mesuar, mendojne 20% nga te punesuarit ne organizatat qytetare per dallim nga pensionistet (6,8%) ose te punesuarit ne sektorin publik (7,7%).       Grafiku VI. 1. Ku me se shumti duhet te mesohet bamiresia?     Gonce Jakovleska                   A shfrytezohen me te drejte kontributet bamirese Kjo eshte nje nder pyetjet te cilet gjithnje shkojne me konceptin e bamiresise. Jane te ndara mendimet e te anketuarve lidhur me perdorimin e drejte te kontributeve bamirese. Sipas perkatesise etnike te anketuarve, nje perqindje e madhe (15,9%) nga maqedonasit pajtohen me qendrimin se kontributet bamirese asnjehere nuk perdoren drejte per dallim nga shqiptaret etnike, perqindja e te cileve eshte 8,6%. Ne pikepamje te struktures arsimore te anketuarve, mund te verehet se rritet perqindja e atyre qe mendojne se pjeserisht kontributet bamirese shfrytezohen me te drejte, duke filluar nga 21,1% te anketuarve me arsim fillor te paperfunduar deri ne 47% te anketuarve me arsim te larte ose siperor. Ne pikepamje te statusit te punes te anketuarve, verehet raport kritik i te punesuarve ne organizatat qytetare. Ata ne perqindje me te vogel (20%) pajtohen me qendrimin “pjeserisht shfrytezohen me te drejte”, perkunder 47,2% nga te punesuarit ne sektorin publik. Perqindja me e madhe (40%) nga te anketuarit (te punesuar ne sektorin civil) jane pajtuar me qendrimin “pjeserisht perdoren jo me te drejte”, perkunder 22,8% nga bujqit ose 25,2% nga te papunesuarit. E njejta eshte edhe te qendrimi “asnjehere nuk perdoren me te drejte”, per te cilin jane deklaruar 26,7% nga te punesuarit ne sektorin civil, per dallim nga 7,5% nga te anketuarit ose 9,4% nbga te punesuarit ne sektorin publik.   Grafiku VI. 2. Kontributet bamirese te cilat grumbullohen nga qytetaret perdoren shume me te drejte                 Per meritat Nuk ka pergjigje me shumice ne pyetjen “Cfare duhet te fitojne ata qe dhurojne?”. Asgje, mendojne 42,5% nga te anketuarit, gjegjesisht informate per shfrytezimin e ndihmes mendojne 17,9% nga te anketuarit. Informatat per shfrytezimin e ndihmes eshte reagimi me i pritur per 20,6% te punesuarve ne sektorin publik, perkunder per shembull 5,3% nga bujqit. Lehtesimi tatimor eshte ajo qe duhet ta marrin ata qe dhurojne, mendojne 19,6% nga te anketuarit nga rajoni i Pollogut, per dallim nga ata ne rajonin e Pellagonise vetem 0,6% mendojne se kjo eshte satisfaksion adekuat. Te anketuarit nga rajoni veri-lindor me se paku pajtohen me qendrimin se dhuruesit nuk duhet te marrin asgje, vetem 8,8% jane pergjigjur keshtu, per dallim nga ata nga rajoni i Pellagonise ku 60,2% mendojne se dhuruesit nuk duhet te marrin asgje.   Perfundim Nje pakice e te anketuarve (42,6%) mendojne se mjetet nuk perdoren me te drejte dhe presin informata per perdorimin e ndihmes. Akoma eshte e larte perqindja e atyre qe mendojne se mjetet nuk perdoren me te drejte (14,5% jane shume te sigurt ne kete, ndersa 28,1% pjeserisht), deri sa 17,9% nga te anketuarit jane pergjigjur se presin informata per ate se si eshte shfrytezuar ndihma. Bamiresia duhet te mesohet ne familje qe e ka rolin kryesor ne formimin e nje personaliteti si human.   A dhuroni, pse dhurojne ose pse nuk dhurojne qytetaret Anketa tregoi se me se paku dhurojne personat mbi 65 vjet (56,3%), ata me arsim te pambaruar ose te mbaruar fillor, 42,1% gjegjesisht 42,2%, pensionistet 43,2% dhe te anketuarit nga rajoni verilindor (40,4%). Grafiku VI. 3. A keni dhuruar (te holla ose te mira) ne 12 muajt e fundit? Perqindja e larte e atyre qe kane thene se dhurojne. Shumice e madhe prej 83,2% te anketuarve dhurojne nga shkaqe te ndryshme. Grafiku VI. 4. Pse dhuroni? Njerezit mbi 65 vjet (17,2%) dhe ata me arsim fillor te mbaruar (29,1%) me se paku besojne ne qendrimin se njerezit duhet te ndihmohen mes veti, me se shumti dhurojne nga keqardhja (mbi 65 vjet, 31,3%, gjegjesisht 29,1% me arsim te mbaruar fillor). Te anketuarit, nga rajoni i Pellagonise dhe Pollogut me se shumti besojne ne qendrimin se njerezit duhet te mbeshteten mes veti, 58% gjegjesisht 59,4%.         Eshte interesante se motivimi i njerezve afariste per dhurim eshte besetytnia. Numri me i madh i pjesemarresve ne fokuset grupin te pakten nje here kane menduar se biznesi do t’u shkoje me mire. Megjithate, te pamotivuar per dhurim mbeten 16,3% nga te anketuarit. Pergjigja “nuk kam as per vete sa duhet” me se shpeshti e kane dhene personat mbi 65 vjet (21,9%), te anketuarit me arsim fillor te mbaruar ose te pambaruar (31,6%, gjegjesisht 23,6%) dhe ata me te ardhura deri me 2.000 MKD (21,5%).   Grafiku VI. 7. Pse nuk dhuroni?